Tekst Marjan. Foto’s Ruud

Ze zit bescheiden op wat afstand. Op een houten krukje in het smalle gangetje direct achter de mooie kamer waar het bezoek uit Nederland aan de thee zit. Bezoek dat gekomen is om haar te ontmoeten en het over haar kleinzoon te hebben. Een zachtaardige dame, zo verraden haar stem en haar gezicht. Een sterke vrouw ook, want met haar zeventig jaren de spil van de familie. Niet alleen zorgt ze voor de lichamelijk gehandicapte 13-jarige Eka Ardi, ze moedert ook over de andere kinderen in het gezin. Daarnaast houdt ze een eenvoudig winkeltje in een arbeidersbuurt draaiende.

Eka Ardi zit wat in elkaar naast Permata Hati-voorzitster Yayuk. Zopas toen we hem op zijn school opzochten lachte hij nog breed. Nu staat zijn de mond in een sombere streep. Tot voor kort ging het naar omstandigheden best goed met Eka Ardi. Op school kon hij heel aardig meekomen en andere kinderen speelden met hem als met alle anderen. Maar nu hij een puber is geworden gaat het allemaal niet zo soepel meer. De jongens in zijn klas beginnen voorzichtig een beetje naar de meisjes te kijken. En die meisjes kijken stiekem af te toe terug. Groeien als kool, dat doen ze allemaal. Ook het lijf van Eka Ardi wil de lucht in. Zijn handicap – gebroken borstbeen als peuter met ernstige vergroeiingen tot gevolg – belemmert dat strek. Hij blijft klein, letterlijk gedrongen. Fysiek kan hij daarom steeds moeilijker meekomen. Bij het voetballen en rennen raakt hij achterop.

Eka Ardi is met zijn toekomst bezig. Wat moet er van mij terechtkomen, zo vraagt hij zich af. Werkman worden en zware lasten verplaatsen, dat zit er voor hem niet in. En jonge mannen uit zijn milieu worden nu eenmaal knecht. Toch? Spieren, rug en benen, daar verdien je je geld mee. De motivatie om zijn best te doen op school vermindert de laatste tijd. Begrijpelijk als je voor jezelf zo weinig perspectief ziet. En ook voor oma is het heel lastig te bedenken dat hij het juist moet zoeken in administratie en computers. Hersens, handen en hoofd. Iemand uit haar kringen belandt toch niet zomaar op een kantoor!? Gelukkig kan Permata Hati grootmoeder en haar oogappel helpen die omslag in denken te maken zodat ze gaan zien dat een kantoorbaan wel voor Eka Ardi is weggelegd.

Zijn sponsorouders, mijn broer en schoonzus Kees en Ans Vlam, zijn er niet bij vandaag. En daarom hebben ze mij een brief voor Eka Ardi meegegeven. Met een foto van henzelf en een mooie ansichtkaart erbij. Een cadeau dat een prachtige glimlach op zijn gezicht tovert. Hij glundert wanneer Yayuk de brief voor hem vertaald. Een brief, uit Nederland, helemaal voor hem alleen! Tja, dat hebben anderen dan weer niet. Mij is het zonneklaar. De wil bij dit kind is er, en met een extra handje in de rug moet ie er kunnen komen. Met die hoopvolle gedachte in het hoofd brengen we hem terug naar zijn zorgzame juf hem bij moederlijk bij de schouder neemt.

Hoe anders gaat er eraan toe in het gezin waar ‘mijn’ sponsorkind Ega Reni Regita opgroeit. Ook zij is dertien, ook zij is een puber en ook zij gaat naar school. Haar ouders zijn zelfbewuste en open mensen, die zich terdege bewust zijn van het geluk dat hun dochter dankzij het programma van Permata Hati en Kartini ten deel valt. En anders dan bij Eka Ardi thuis snappen ze hier heel goed wat de impact ervan kan zijn. Bijna fel verwoordt vader het zo: ‘We stimuleren haar om deze kans met twee handen aan te grijpen. We houden scherp in de gaten of ze haar huiswerk maakt. Als ze flink studeert kan ze later een heel goede baan krijgen en heeft ze genoeg inkomen om haar kinderen naar school te sturen.’ Vader vertelt dat zijn vrouw en hij allebei een baan hebben – hij als bewaker en zij in een drukkerij – en dat ze dolgraag zelf de opleiding van hun kroost zouden betalen. Maar hun inkomen is niet toereikend om hun kinderen onderwijs van te laten volgen. Daarmee snijdt hij een probleem aan dat voor talloze Indonesiërs geldt. De salarissen van veel mensen zijn zo laag dat er ze aan het einde van hun geld een heel stuk maand overhouden. Onderwijs is toegankelijk voor iedereen, betoogt de overheid. Prachtig, maar het is een vlag die de lading niet denkt. Door de in verhouding hoge kosten gaan veel kinderen of heel laat, of soms helemaal niet naar school. Boeken, potloden, het verplichte uniform, de overschrijving naar een andere school, het moet allemaal worden betaald. Ouders zien zich voor de keuze gesteld: brood op de plank of schoolschriften. Heel vaak valt die keuze noodgedwongen voor het ‘nu’ uit in plaats voor het ‘later’.

‘Wat wil jij later worden?’ vraag ik Ega Reni Regita. Ze aarzelt geen moment: ‘dokter.’ Haar onderwijzeres had me al verteld dat ze leergierig is. En ambitieus. Met dat ene woordje onderstreept ze in elk geval het laatste. Uiteraard ben ik ook benieuwd naar waarom ze arts wil worden. Ook op dat punt floept het antwoord er zelfverzekerd en resoluut uit: ‘Nou, als ik dokter ben dan kan ik heel veel geld verdienen. En dan kan ik een mooi huis kopen, voor mijn ouders zorgen en mijn kinderen naar school sturen.’ Kijk, zo moet dat. Niks mooie ideële motieven. Niks, dan kan ik de maatschappij helpen. Nee hoor, Ega Reni Regita wil niets meer en niets minder dan weg uit de armoede en welzijn voor haar en haar dierbaren. Motieven waar helemaal niks mis mee. Ga ervoor meid!

09/05/2011 Interview Rulli Krisnanda door Myrte de Vos

De SMK Negeri 3 hotelschool in Malang is een kleurrijk gebouw waar het een drukte van jewelste is. Studenten lopen rond, ze kletsen en schreeuwen naar elkaar. De hotelschool beschikt over een restaurant, een cafe, een kapsalon en zelfs een hotel. Deze ondernemingen dienen als workshop voor de studenten, zodat zij het hotelleven in het ‘echt’ kunnen ervaren. SMK Negeri 3 is een openbare middelbare beroepsschool (vocational school) voor hotelmanagement, waar wij vandaag Rulli Krisnanda bezoeken. Rulli is een jongen van 17 jaar oud en zit in het laatste jaar van de hotelschool. Zijn opleiding wordt al sinds de kleuterschool financieel ondersteund door Permata Hati. Wanneer hij komt aangelopen, pakt hij Yayuks hand en legt deze tegen zijn gezicht –  een teken van respect.

“Eigenlijk was ik vrij deze week,” vertelt hij. “Maar ik ben aan het oefenen voor de nationale hotelschool wedstrijd, dus ik moest toch naar school.” Rulli heeft vorige maand een provinciale wedstrijd voor hotelscholen gewonnen. De wedstrijd wordt op stedelijk, provinciaal en nationaal niveau uitgevoerd. De beste leerling wordt gekozen om de school te vertegenwoordigen. Deze student moet een theoretische, praktische en interviewopdracht doen. Rulli heeft de stedelijke en provinciale wedstrijden gewonnen en gaat nu strijden voor de nationale titel in Jakarta. “Ik denk dat ik gewonnen heb omdat ik mij altijd ontzettend goed inzet om te leren en mijzelf te presenteren. Daarbij vindt ik het erg leuk om mensen te entertainen,” vertelt hij. Enkele docenten vertellen vol trots dat Rulli hun beste student is. Maar ook mij valt al snel op dat Rulli erg goed Engels spreekt en dat hij helder en zelfverzekerd overkomt.

Rulli woont in de omgeving van Malang in een dorp dat Pakiskembar heet. Zijn familie telt vijf personen: Rulli zelf, zijn ouders en zijn twee zussen. “Mijn ene zus is leraar in Bali,” vertelt hij, “en mijn andere zus gaat in Malang naar de universiteit.” Rulli zelf is het eerste lid in de familie dat gesponsord wordt door Permata Hati. De vader van Rulli is prive chauffeur en zijn moeder is huisvrouw. Voordat Rulli geboren was, leefde zijn familie als een soort nomaden. Ze verhuisden van stad naar stad. De familie woonde in Malang toen Rulli geboren werd en is daar toen gebleven. “Mijn ouders zijn ontzettend trots op mijn prestaties op school,” vertelt hij glunderend. In zijn vrije tijd helpt hij zijn ouders veel in het huishouden. ’s Avonds maakt hij vaak muziek met vrienden en hij zit ook een vocal group, een soort bandje.

Nu hij bijna klaar is met de middelbare school – in juni studeert hij af – denkt hij al veel na over de toekomst. Rulli wil erg graag gaan studeren. Het liefst zou hij naar een goede universiteit voor hotelmanagement in Jakarta gaan, maar daar moet hij eerst een beurs voor krijgen. Dit ligt aan zijn resultaten. Mocht dit niet lukken (wat ik mij bijna niet kan voorstellen), dan wil hij graag in Surabaya gaan studeren. Volgens Rulli zijn er in Malang zelf geen goede universiteiten voor hotelmanagement.

Rulli vindt het ontzettend leuk om naar school te gaan, dit is aan alles te merken. “Veel van mijn vrienden uit mijn dorp gaan naar dezelfde school,” vertelt hij. “We reizen samen met het openbaar vervoer.” Daarnaast vindt hij dat de school hem veel kansen biedt om dingen te doen die hij leuk vindt en waar hij zich in kan ontwikkelen. Hij mag bijvoorbeeld deelnemen aan de nationale wedstrijd voor hotelmanagement, waar hij leert om zichzelf voor publiek te presenteren, Engels te spreken en zijn horecavaardigheden te verbeteren. Daarnaast heeft hij via de school deelgenomen aan een muziekwedstrijd, een Keroncong competition. Keroncong is een verzamelnaam voor traditionele Indonesische instrumenten. “Mijn grote droom zou eigenlijk zijn om muzikant te worden en een eigen orkest te hebben,” verklapt hij. “Ik vind het erg leuk om mensen te vermaken en ik zou graag de traditionele Indonesische cultuur terug in de samenleving brengen. Veel jongeren verliezen hun interesse in de Indonesische cultuur en dat vind ik zonde. Mijn motto is dan ook om de Indonesische cultuur aan de jeugd over te brengen door middel van kleine acties. Bijvoorbeeld door het zingen van Indonesische liedjes.” Rulli’s grote idool is Vanessa Me, een bekende violist.
Mooie plannen voor de toekomst, dus. Als het niet lukt om muzikant te worden, zou Rulli wel hotelmanager willen worden. “Een ding is zeker,” vertelt hij, “Ik wil geen 9-5 baan en de hele dag achter de computer zitten.”

Rulli heeft zijn sponsorouders nog nooit ontmoet, maar hij heeft hen wel brieven geschreven. Hij zou hen erg graag eens ontmoeten. “Tenslotte hebben zij het voor mij mogelijk gemaakt om naar school te kunnen en mezelf zo te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door deze nationale hotelschoolwedstrijd heb ik de kans gekregen om te reizen en te communiceren met allerlei soorten mensen.” Op deze manier word je veel wereldwijzer dan wanneer je alleen maar in Malang thuis zit, vindt Rulli. “It opens your eyes and you’ll see that the world is really wide.”

35 jaar Van Zelst Automaten en 65 jaar Henk van Zelst waren in november 2010 twee goede redenen voor een  jubileumfeest. De genodigden zamelden tijdens deze  avond geld in voor Stichting Kartini. Deze stichting steunt het onderwijs aan kansarme kinderen in en rond Malang op Java. In september reisden Henk en Francien door Indonesië en brachten zij een onvergetelijk bezoek aan een groep kinderen die dankzij de waarde-cheque van Van Zelst naar school kunnen gaan.

De afgelopen jaren hebben Henk en Francien een bijzondere band opgebouwd met Stichting Kartini. Aanleiding was hun zilveren bruiloft in 1998. “De kinderen wilden ons graag een tweede pleegkind cadeau doen”, steekt Francien van wal. “Dankzij Stichting Kartini hebben ze de daad bij het woord kunnen voegen. Al acht jaar zorgen we zo op afstand voor Ricki Dhodik Setiawan.”

Onderwijsproject

Met de opbrengst van het jubileumfeest en de extra bijdrage van Van Zelst Automaten kan Stichting Permata Hati de basisschool en middelbare school van deze kinderen betalen. Permata Hati is de zusterstichting van Kartini in Malang op Java. “Francien is dit jaar ook 65 jaar geworden”, zegt Henk van Zelst. “Om die mijlpaal te vieren, hebben we een rondreis op Java gemaakt. Als je dan toch in de buurt bent, is het leuk om een bezoek te brengen aan  Stichting Permata Hati en ons pleegkind.”

10 kilo rijst per kind

Stichting Permata Hati zorgt niet alleen voor onderwijs, boeken en schooluniformen. Ook de leefomstan-digheden van de gezinnen worden nauwlettend in de gaten gehouden. “Alle kinderen krijgen per maand tien kilo rijst voor het gezin”, vervolgt Francien. “Daarnaast is er ook een strenge controle op aanwezigheid tijdens de lessen en de individuele leerprestaties. Die rapportjes krijgen wij in Nederland ook te lezen.”

Eten bij Kentucky Fried Chicken

Het gastvrije onthaal en het enthousiasme van de kinderen en hun ouders staan op het netvlies gebrand. “De kinderen zongen Nederlandse liedjes, strooiden met bloemen en maakten speciaal voor ons een dansje”, zegt Henk lachend. “De meesten waren in het begin nog een beetje verlegen, maar het ijs was al snel gebroken. Als traktatie hebben we iedereen meegenomen naar Kentucky Fried Chicken. Dat was een ervaring die ze niet gewend zijn. Een maaltijd kost daar net zoveel als wat de vader van één van de kinderen per dag verdient.”

Hechte band

Henk en Francien zullen de herin-neringen aan een bijzondere dag niet snel vergeten. Als aandenken kregen zij een map met daarin van alle twintig kinderen een foto en een persoonlijk verhaaltje. “Toen we ’s avonds na een etentje met de leiding naar ons hotel reden, zei ik tegen Henk: Ongelofelijk dat je in één dag zo’n band kunt opbouwen. Ik heb het gevoel dat ik al die kinderen en begeleiders al jaren ken.”

Henk en Francien van Zelst